Köpeklerin enfekte olabileceği veya etkilenebileceği birçok hastalık vardır. Bazıları köpekler için hafif ve geçici olurken, bazıları ise köpeğin hayatına tehdit oluşturabilmektedir. En yaygın köpek hastalıkları arasında bağırsak ve idrar yolu enfeksiyonları bulunur. Köpeklerin sağlıklarını etkileyebilen diğer hastalıklar arasında gastrointestinal ve viral enfeksiyonlar yer alır. Bu enfeksiyonlar köpeğin böbrek, karaciğer gibi organları başta olmak üzere hayati organları etkileyebilir. Köpekte görülebilen hastalıklardan birinin görülmesi halinde acil olarak veteriner bakımına başvurmalısınız.
Fiziksel muayene köpeğin tedavi edilmesinin gerekli görülen bir parçasıdır ve köpeğin herhangi bir sağlık sorununun olup olmadığının belirlenmesi için gereklidir. Yapılan fizik muayene esnasında veterinerin köpeğin ateşini ölçer, kalp atışını dinler ve köpeğin vücudunda herhangi bir değişiklik olup olmadığını arayacaktır. Fiziksel muayenenin yetersiz kaldığı durumlarda veterinerin sorunu doğrulamak için kan testleri veya idrar örneği isteyebilir. İdrar örneği böbrek veya idrar yolu problemlerini ortaya çıkarabilir. Bu sağlık sorunları keşfedildiğinde kullanılacak antibiyotikler enfeksiyonun ortadan kaldırılmasına yardımcı olabilir.
Kulak Enfeksiyonu
Köpeklerin kulaklarında insanlarda olduğu gibi mantar ve bakteri gibi mikroorganizmalar yaşar. Bununla birlikte oluşabilecek enfeksiyonlara karşı dirençlidirler. Ancak oluşan bazı durumlar kulak kanalına zarar verebilir ve kulakların enfeksiyona karşı daha duyarlı hale getirebilir. Bu durumlarda veterinerin doğrudan kulak kanalına veya ağız yoluyla uygun ilaçları reçete edip verecektir. Bakteriyel kulak enfeksiyonlarının tedavi edilebilmesi için sıklıkla antibiyotikler verilir ve mantar enfeksiyonlarını tedavi etmek için antifungal ilaçlar kullanılır.
Kulak enfeksiyonları daha sonraki sorunlara neden olabilir, bu nedenle tedaviye hemen başlanmalıdır. Tedavi edilmezse kulak enfeksiyonları daha ileriye giderek kulak kötüleşebilir. Bu durum, köpeğin işitme ve denge duygusunu kaybetmesine sebep olabilir. Köpeklerde görülen kulak enfeksiyonlarının tedavi edilmesinin en iyi yolu veteriner hekimin vermiş olduğu talimatlarına uyarak veterinerin istediği aralıklarla ziyaret etmektir.
Veterinerin köpeği muayene etmesinin ardından köpeğin kulaklarını dikkatlice temizleyecektir. Bazı vakalarda kulaktaki enfeksiyon bir hafta içerisinde iyileşebiliyorken, ciddi olan vakalarda aylarca tedavi sürebilir. Bunun nedeni kulaktaki enfeksiyonun çeşitli ilaçlara karşı dirençli hale gelebilmesidir.
Kennel Öksürük
Köpek öksürüğü olarak da adlandırılan Kennel öksürüğü, aynı insanlarda olduğu gibi köpekler arasında yakın temasın olmasıyla köpekler arasında yayılan oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Kennel öksürüğü en çok park, kuaför ve evcil hayvan mağazası gibi kalabalık ve birçok köpeğinde bulunabileceği yerlerde yayılıyor. Kennel öksürüğünün oluşmasında birkaç farklı neden bulunmaktadır. Köpeklerde kennel öksürük görülmesinin ardında belirtiler şunlardır;
Kuru öksürük,
- İştah azalması ve
- Düşük enerji seviyesi olarak görülmektedir.
Köpeklerde görülen bu öksürük boğulma sesine benzeyebilir. Bazı köpekler öksürdüğünde mukus ve göz akıntısı da üretebilir. Öksürük aynı zamanda köpeklerin uykulu olmasına da neden olabilir. Kennel öksürüğü köpekler arasında oldukça bulaşıcı olduğundan, köpeğin nefes almakta zorluk çekmesi durumunda veterinere gitmek oldukça önemlidir. Bu enfeksiyon evde bulunan diğer köpeklere de bulaşabilir.
Şeker Hastalığı (Diyabet)
Diyabet, köpeğin susuz kalmasına neden olabilecek ciddi bir hastalıktır. Köpekte çok fazla kilo kaybına neden olabilir ve bu durum köpeğin diğer organlarına zarar verebilir. Diyabet olan köpeklerde şu belirtiler görülebilmektedir;
- Kafa karışıklığı,
- Koordinasyon eksikliği,
- Titreme, terli patiler
- Huzursuzluk gibi farklı belirtiler gösterir.
Bu belirtilerin aşırı yaşanması durumlarda köpek komaya bile girebilir. Bu belirtilerin fark edilmesiyle birlikte köpeği derhal bir veteriner hekime kontrol ettirmek için götürmeniz gerekir.
Doğru adımlarla bakılırsa diyabeti olan evcil hayvanlar uzun ve sağlıklı yaşayabilirler. Doğru beslenme koşulları ve veteriner kontrolü ve bakımı köpeklerin sağlığı için hayati öneme sahiptir. Düzenli yapılan muayenelerle birlikte oluşan sorunları erken tespit edebilir ve ilerlemeleri önlenebilir.
Deri enfeksiyonları
Köpeklerde çevresel faktörler nedeniyle cilt enfeksiyonları gelişebilir. Bu durumlar oldukça yaygındır ve deride döküntü, kaşıntı ve kabarcıklara neden olabilir. Ayrıca zaman zaman bu belirtiler köpekler için acı verici bir durum haline gelebilirler. Veterinerin köpekte bulunan bu deri rahatsızlığını hafifletmek için ilaç reçete edebilir. Rahatsızlığın ciddiyetine göre kortizonlu krem kullanılması istenir. Köpeklerde görülen deri enfeksiyonlarının yaygın nedenleri şunlardır;
- Alerjik reaksiyonlar,
- Bakteriyel enfeksiyonlar ve
- Parazitlerdir.
Bakteriler kaşıntı ve dermatite, mantarlar ise saçkıranlara neden olabilir. Köpeklerde görülen mantar enfeksiyonları insanlara görülen mantarlara göre daha az görülür. Ancak köpeğin sık sık kendini kaşıması ciddi bir hastalık sebebiyle olabilir. Sebep ne olursa olsun, köpeğin en kısa sürede bir veteriner hekim tarafından muayene edilmesi önemlidir.
Veteriner kaşıntıyı azaltabilmek için reçeteli bir diyet önerebilir. Ayrıca aşırı ısırma veya yalamanın neden olabileceği yerlere de bakılması gerekir. Bakteriyel bir enfeksiyondan şüpheleniliyorsa, deri enfeksiyonunu antibiyotikler tarafından temizlenmeye yardımcı olacaktır, fakat bu durumun daha etkili olabilmesi için 21 gün kadar sürebilir.
Saçkıran
Saçkıran köpekleri etkileyen bir enfeksiyon türüdür. Bu hastalığa, deri, tüy ve tırnaklar gibi vücut yapılarına saldıran bir mantar sebep olur. Enfeksiyonun en yaygın görüldüğü bölgeler baş, kulak, kuyruk ve ön patiler olmaktadır fakat saçkıran bedenin herhangi bir bölümünde de görülebilir.
Bu hastalık enfekte olmuş hayvanlar yoluyla veya nesnelerle üzerinden yapılan temas yoluyla yayılır. Ancak konakçı faktörlere ve mantar türlerine bağlı olarak temas etmek her zaman enfeksiyona yol açmaz. Etkilenen hayvanlar enfekte olduktan sonra enfeksiyona karşı yeniden kısa süreli direnç geliştirir. Ek olarak saçkıran tükürük yoluyla yayılır, bu da hasta olan hayvanların mantarı diğer hayvanlara yayılabileceği anlamına gelir.
Köpeklerde saçkıranın kire maruz kalma, devam eden tıbbi rahatsızlıklar ve tedavi süreçleri ve köpeğin bağışıklık sistemi dâhil olmak üzere çeşitli olası nedenleri bulunmaktadır. Bağışıklık sisteminde zayıflık bulunan köpeklerde saçkıran enfeksiyonuna yakalanma oranı daha yüksektir.
Kanser
Köpeklerde (meme kanseri ve lenfoma dâhil) kanser türünün birçok farklı türü gelişebilir. Veteriner onkolojisinde köpek kanserlerinin tedavisi insanlarla aynıdır. Köpeklerde kanserin görülmesi genellikle yaşlanan hayvanlarda görülür. Köpeklerde görülen hastalıklar arasında olan kanser 10 yaş ve üzeri köpekler için başlıca ölüm sebepleri arasında yer alır.
Hava yolunu tıkayabilecek ve nefes alma zorluklarına neden olabilecek genişlemiş lenf düğümleri olabilir. Lenf düğümünde bulunan tümör kanamaya da neden olabileceği gibi yeterince büyümesi halinde mesaneyi tıkayabilir. Bazı köpeklerde tümörlerden kaynaklı olarak öksürük veya nefes almada zorluk da yaşanabilmektedir.
Köpeklerde görülen diğer kanserler arasında yaygın olarak burun ve ağız kanseri görülmektedir. Ağız kanseri görülen köpeklerde diş etlerinde veya kulak kanalında kitle görülmesi mümkündür. Diğer semptomlar arasında kanama, koku veya yeme güçlüğü görülür. Bu durumlar köpeğin hayatına tehdit oluşturmasa da erken tanı ve agresif tedavi uygulaması kritik öneme sahiptir. Burun tümörü ile karşı karşıya kalan bir köpek aynı zamanda nefes almada zorluk veya yüz şişmesi de yaşayabilir.
Bağırsak Parazitleri
Köpekte ishal görülüyorsa bu bağırsak parazitlerinin belirtisi olabilir. Köpeklerde bağırsaklarla İlgili sağlık risklerini azaltmak için parazitleri hızlı bir şekilde tedavi etmek önemlidir. Veteriner, yapılan muayenenin ardından uygun bir tedavi planının uygulanmasında yardımcı olabilir.
Köpek ve kedilerde sıklıkla görülen bağırsak parazitleri tenyalar ve nematodlardır. Köpeğin dışkısında veya anüsün içinde bu parazitler görülebilir. Bağırsaklarda görülen parazitler sebebiyle köpeklerde görülen belirtiler arasında ishal, kabızlık, iştahsızlık, uyuşukluk ve kötü görünüm olmaktadır. Bazı zamanlarda bu durum dehidrasyona sebebiyet verir ve köpeğe karşı bir yoğun bakım gerekebilir.
Kalp kurdu
Kalp kurdu, köpeklerde görülen hastalıklar arasında en yaygın hastalıklardan biridir. Köpeklerin kolayca kapabildiği bu hastalık tedavi edilebilen bir hastalıktır. Uygulanan tedavi, köpeğin kalbinde yetişkin solucanların ve mikro-sıtmanın öldürülmesini sağlar. Ayrıca veteriner iltihabı kontrol edebilmek adına ilaç reçete edebilir.
Sivrisinek ısırığı ile köpeklere bulaşan kalp kurdu rahatsızlığında yetişkin solucanlar, şekil olarak pişmiş spagetti şeklindedir ve bu kurtlar on ila on beş cm uzunluğunda büyür. Köpeğin yaşamını tehdit edebilecek komplikasyonlardan korunabilmesi için tedavi önemlidir. Köpeğin kalp kurduna dair tedavi edebilmenin en iyi yolu yıllık solucan testi yaptırmaktır. Testin planlanması konusunda veterinere danışılmalıdır.
Diş eti hastalıkları
Diş eti hastalıkları evcil hayvanlarda sıklıkla görülen hastalıklardan arasında bulunmaktadır. Zamanla tartara dönüşen bu rahatsızlık dişlerde bakteri birikmesinden kaynaklı olur. Diş eti hastalıkları, diş etlerinde enfeksiyonlara ve dişlerin gevşemesine sebep olabilmektedir. Tedavi altına alınmayan periodontal hastalık dişlerde ve diş etlerinde kalıcı hasarlar bırakabilmektedir. Genellikle üç yaşından büyük köpeklerin %80’inden fazlasında diş eti hastalıkları görülmektedir.
İshal
Köpeklerde İshal yaygın bir şekilde görülmektedir, ancak ishali azaltmanın da yolları bulunmaktadır. Bunun için köpeğin çöpten ve kendisine uygun olmayacak yiyeceklerden uzak durmalı, sofrada arta kalanlarla beslemekten ve ani diyet değişikliklerinden kaçınılmalıdır. Bakteriiyel bir enfeksiyon ile daha ciddi bir inflamatuar hastalık arasında ayrım yapılabilmesi için dikkatli bir fiziksel muayene gerekir. İshalde doğru teşhis konulabilmesi için kapsamlı bir fizik muayene ve semptom öyküsü gereklidir. Semptomlar şiddetli ise, tanı için tanısal testler ve tedavi gerekebilir.
İshal, birçok nedene bağlı olarak gelişebilen akut bir gastrointestinal bozukluktur. Kendini sınırlayan bir bakteriyel enfeksiyon ile ciddi bir inflamatuar hastalık arasında ayrım yapılabilmesi için, dikkatli bir değerlendirme yapılması gerekir. doğru teşhis konulabilmesi için detaylı bir muayene ve belirti öyküsü gereklidir.
Parvovirüs
Parvovirüs köpeklerde sık görülen hastalıklar arasında görülmesi ve bu hastalığa neden olan bulaşıcı bir virüsten ileri gelmektedir. Köpeklerin vücuduna ağız yoluyla girer ve daha sonra lenf düğümlerinde çoğalarak fazla miktarda virüsü kan dolaşımına sokmaktadır. Kan dolaşımına girmiş olan virüs daha sonra sindirim sistemini etkileyerek kemik iliği enfeksiyonuna sebep olur. Parvovirüs enfeksiyonunun belirtileri enfeksiyonun vücuda girmesinin ardından üçüncü ila beşinci gününde görülmeye başlar ve semptomlar çoğunlukla beş ila yedi gün sürer.
Bu virüs, enfekte olmuş köpeğin dışkısına temas edilmesi ve enfekte olmuş köpeğin tüyünün/derisinin ısırılması yoluyla bulaşır. Enfekte bir köpeğin virüse yakalanmasıyla, bu köpeğin tükürüğü veya mukoza zarları iltihaplanır ve öksürmeye başlar. Parvovirüs yaşamı tehlikeye sokabilir ve solunum problemleri, kalp yetmezliği gibi sağlık sorunlarına sebep olabilir.
Parvovirüs enfeksiyonu oldukça bulaşıcı bir virüs olmakla birlikte köpeklerde her ortamda ortaya çıkabilecek düzeydedir. Ayrıca kontamine dışkı veya çevresel yüzeylerle temas edilmesi yoluyla da yayılabilir. Bu hastalık köpeklerden bulaşır ve genellikle ilerleyene kadar semptomsuz kalır. Parvovirüse karşı aşılama yapılması, köpeğin enfekte olmasının önlenebilmesinin en iyi yoludur.
Dış Parazit
Köpeklerdeki dış parazitler genellikle yaşamı tehdit edici değildir ancak köpeğin kaşınmasına ve rahatsız olmasına sebep olabilirler. Köpeğin enfekte olduğundan şüphelenildiği takdirde tedavi için veteriner hekime başvurmak önemlidir. Dış parazitlerin erken tespiti ciddi sağlık sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.
Köpekler kene, pire gibi dış parazitler sebebiyle enfekte olabilir. Bazı dış parazitler küçük olup nadiren soruna neden olurken, bazıları ciddi sağlık sorunlarına ve hatta ölüme sebebiyet verebilir. Köpeği dış parazitlerden koruyabilmenin en iyi yolu parazitlere karşı önleyici tedaviler kullanmaktır.
Önleme dış parazitler için en iyi ilaçtır. Kapsamlı bir pire taraması yapılması köpeklerde dış parazitlerin önlenmesini sağlar. Pire ve keneler de dahil birçok parazit türüne karşı tedavi edebilen ilaçlar bulunmaktadır.
Leptospira
Leptospira köpeklerde bakteriyel bir enfeksiyondur. Köpeklere enfekte olmuş idrar yoluyla temas edilmesiyle bulaşır. Bu hastalığın tedavisi, köpekten köpeğe değişebilen belirtilerine dayanmaktadır. Köpek susuz kaldığı zaman, kusmayı önlemek için verilen ilaçla birlikte sıvı takviyesi gerekir. Ağır vakaların görülmesi halinde kan nakli gerekli olabilir.
Hastalığın şiddetli yaşanması halinde görülen semptomlar genellikle;
- Ateş ve kas ağrıları olmaktadır.
- Görülen diğer belirtiler arasında;
- Kusma,
- Aşırı susama ve
- İdrara çıkma,
- Bazı köpeklerde iştah kaybı görülebilir.
Kuduz
Kuduz, köpeklerde farklı fiziksel ve davranışsal belirtilere sebep olabilen ölümcül bir hastalıktır. Kuduz genel olarak kuduzlu bir hayvanın ısırması, tükürük yoluyla, kan yoluyla veya tırmalaması ile bulaşır. Çürüyen hayvanların leşiyle temas halinde olunmasında da bulaşabilir. Dünya üzerinde köpekler, insanlara kuduz hastalığının bulaşmasında ana sebeptir ve vakaların %99 oranında köpeklerden insanlara bulaşır.
Hastalanan köpeklerde saldırganlık ve huzursuzluk görülebileceği gibi, aşırı salya akıtma, nöbet ve kas kaybına neden olabilir. Görülen belirtiler köpekler arasında farklılıklar görülebilir fakat bazı belirtiler hastalığın tüm aşamalarında görülür. Köpeklerde görülen kuduzun kuluçka süresi, vücutta bulunan enfeksiyonun türüne ve bulunduğu yere bağlı olarak yaklaşık iki hafta ile bir yıl arasında sürebilmektedir. Köpekler bu süre içerisinde genellikle belirti göstermez ve belirtilerin görülmesi haftalar veya aylar olabilir. Ancak virüs beyne ulaştığı zaman belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Belirtiler arasında nefes almada zorluk, saldırganlık, kas kayıpları, nöbetler ve hatta koma görülebilir. Köpeklerde kuduz hastalığından korunabilmenin yolu aşılamadan geçer.
Kene kaynaklı hastalıklar
Kene kaynaklı hastalıklar ülkemizde sıklıkla görülür ve keneler köpekleri de etkileyebilmektedir. Köpeğin bu hastalıklardan nasıl korunacağını bilmek oldukça önemlidir. Köpeğin evin dışında kalan bölgelerde kenelere maruz kalabilme riski olabilir, bu nedenle gerek inanların gerek köpek için önleyici tedbirler almak önemlidir.
Önleyici tedbirler arasında aylık pire ve kene önleyicinin uygulanmasını gerektirir. Ayrıca, köpeğin özellikle uzun otların içinde, arasında veya bitkilerin çevresinde sıklıkla vakit geçiriyorsa, dışarıda geçirilen zaman sonrasında köpeği kontrol ettiğinizden emin olun.
Kene kaynaklı bir hastalığın belirtileri tespit edilmesi halinde, veterinerin enfeksiyonlarla mücadele edebilmek için antibiyotik reçete edecektir. Antibiyotiklerin reçete edilip köpeğe verilmesi gereklidir çünkü kenelerden geçebilecek bakterilerin bazıları bağışıklık sistemini baskılar. Verilen antibiyotikler birkaç hafta süre ile reçete edilmektedir.
